انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 82 . علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 190 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 182 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 93 . اجماع مصرين اتفاق‌نظر اهل بصره و كوفه بر امرى دينى منظور از اجماع مصرين ، اتفاق اهل بصره و كوفه بر امرى از امور دينى است . اين اتفاق به دليل فقدان شرط اجماع ، حتى در نزد اهل سنت حجيت ندارد ، زيرا اولا اهالى اين دو شهر ، بعضى از امت هستند و ثانيا در ادله شريعت ، امتيازى براى شهرى نسبت به شهر ديگر وجود ندارد . بعضى از اصوليون اجماع اهل حرمين و اهل مصرين را حجت مىدانند ، زيرا اعتقاد دارند تنها اجماع صحابه حجيت دارد و اين دو اجماع است كه اختصاص به صحابه دارد . « 1 » زحيلى ، وهبه ، الوجيز فى اصول الفقه ، ص 46 . خضرى ، محمد ، اصول الفقه ، ص 320 . اجماع مفيد قطع ر . ك : اجماع قطعى اجماع منقول نقل اتفاق‌نظر فقها اجماع منقول ، مقابل اجماع محصل مىباشد و آن ، اجماعى است كه در آن ، فقيه شخصا اتفاق علما را در يك مسئله به دست نياورده ، بلكه فقيه ديگرى آن را از راه تتبع در اقوال آنان كسب كرده و آن را براى ديگران نقل نموده است ، چه اين نقل با يك واسطه باشد يا با بيش از يك واسطه . خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 3 ، ص 200 . مغنيه ، محمد جواد ، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد ، ص 227 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 3 ، ص 191 . فاضل تونى ، عبد اللّه بن محمد ، الوافية فى اصول الفقه ، ص 81 . مجاهد ، محمد بن على ، مفاتيح الاصول ، ص 497 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 182 و 204 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص ( 200 - 199 ) . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 155 . موسوى بجنوردى ، محمد ، مقالات اصولى ، ص 41 . خمينى ، روح اللّه ، انوار الهداية فى التعليقة على الكفاية ، ج 1 ، ص 251 . اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 258 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص ( 336 - 331 ) . بحر العلوم ، محمد ، الاجتهاد اصوله و احكامه ، ص 75 . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 10 ، ص 291 و 320 . مختارى مازندرانى ، محمد حسين ، فرهنگ اصطلاحات اصولى ، ص 21 . اجماع منقول به تواتر نقل اجماع فقها به صورت متواتر اجماع منقول به تواتر ، مقابل اجماع منقول به خبر واحد مىباشد و آن ، اجماعى است كه نقل آن به طريق تواتر انجام گرفته است ؛ به بيان ديگر ، هرگاه تعداد زيادى از علما كه به طور عادت ، تبانى آنها بر كذب محال باشد ، تحقق يافتن اجماعى را نقل كنند ، به آن ، اجماع منقول به تواتر مىگويند . بنابراين ، در صورتى كه عده زيادى از فقها كه تعداد آنها در حد تواتر است تلاش نموده و فتاواى علما را جمع نموده و اتفاق آنان را در مسأله‌اى به دست آورند ، آن‌گاه محصول تلاش خويش را براى مجتهد ديگر بيان نمايند ، اجماع منقول به تواتر ، محقق مىگردد . نكته : اجماع منقول به تواتر از نظر حجيت ، حكم اجماع محصل را دارد . در كتاب « اصول الفقه » آمده است : « ثم النقل تارة يقع على نحو التواتر و هذا حكمه حكم المحصل من جهة الحجية » . « 1 * » اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 258 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 77 . محقق حلى ، جعفر بن حسن ، معارج الاصول ، ص 132 . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 274 . زحيلى ، وهبه ، الوجيز فى اصول الفقه ، ص 50 . جناتى ، محمد ابراهيم ، منابع اجتهاد ( از ديدگاه مذاهب اسلامى ) ، ص 214 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 2 ، ص 416 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 4 ، ص ( 510 - 509 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 10 ، ص 320 . مختارى مازندرانى ، محمد حسين ، فرهنگ اصطلاحات اصولى ، ص 22 . اجماع منقول به خبر واحد نقل اجماع فقها به طريق خبر واحد اجماع منقول به خبر واحد ، مقابل اجماع منقول به تواتر است كه نقل اجماع در آن از طريق خبر واحد انجام گرفته است ؛ به بيان ديگر ، هرگاه سلسله راويان و ناقلان اجماع به حد تواتر نرسد ، يعنى به حدى كه به‌طور عادت تبانى آنها بر دروغ‌گويى محال باشد آن اجماع را اجماع منقول به خبر واحد مىگويند . نكته : نزد اصولىها وقتى اصطلاح « اجماع منقول » به‌طور مطلق به كار مىرود منظور اجماع منقول به خبر واحد است .

--> ( 1 ) . زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 1 ، ص 512 . ( 1 * ) . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 108 .